E-ticaret sitesinin barındırıldığı sunucu, sitenin hızını, kampanya gününde ayakta kalıp kalmayacağını, güvenliğini ve aylık sabit giderini belirler. "En ucuz hosting" ile başlayan işletme, ilk Kasım kampanyasında siteyi çökmüş bulur; "en pahalı sunucu" alan işletme ise kullanmadığı kapasiteye para öder. Doğru seçim, trafik ve sipariş hacmine, büyüme planına, sistemin mimarisine ve teknik destek ihtiyacına göre yapılır. Bu yazı, e-ticaret için barındırma seçeneklerini (paylaşımlı, VPS, bulut, yönetilen), kapasite hesabını, Türkiye lokasyonunun önemini, CDN ve önbelleğin rolünü, güvenlik ve yedek beklentilerini, ölçeklenmeyi, maliyet karşılaştırmasını ve sistem sağlayıcısından barındırma almanın anlamını anlatıyor.
Kısaca
Paylaşımlı hosting e-ticaret için uygun değildir (komşu siteler, sınırlı kaynak, kampanya yükünde çökme). Başlangıç için yönetilen VPS ya da bulut sunucu (ayrılmış kaynak, ölçeklenebilir); büyüyünce yük dengeleyici ve ayrı veri tabanı sunucusu. Türkiye'deki müşteri için Türkiye ya da yakın lokasyon, CDN ile statik içerik. Barındırma paketi güvenlik duvarı, WAF, DDoS koruması, günlük yedek, izleme ve güncelleme yönetimini içermeli. Sistem sağlayıcısından barındırma almak sorumluluğu tek noktada toplar; sözleşmede uptime, yedek ve destek süreleri yazılı olmalı.
Barındırma türleri
| Tür | Ne | E-ticaret için |
|---|---|---|
| Paylaşımlı hosting | Tek sunucuda yüzlerce site, sınırlı kaynak | Uygun değil; yavaş, güvensiz, kampanyada çöker |
| VPS (sanal özel sunucu) | Ayrılmış kaynak, tek sitenin sunucusu | Başlangıç ve orta ölçek; yönetilen olmalı |
| Bulut sunucu | Esnek kaynak, saatlik ölçekleme | Orta ve büyük ölçek; kampanya için kaynak artırma |
| Ayrılmış (dedicated) sunucu | Fiziksel sunucu size ait | Büyük ölçek; ölçekleme yavaş |
| Yönetilen e-ticaret barındırma | Sistem sağlayıcısının optimize ettiği altyapı | Çoğu işletme için en pratik; tek sorumlu |
"Yönetilen" ayrımı önemli: sunucunun güncellenmesi, güvenliği, yedeği ve izlenmesi sağlayıcının işi; yönetilmeyen sunucuda bunlar sizin (ya da bir sistem yöneticisinin) işidir.
Kapasite: ne kadar gerekir?
Kapasite, eş zamanlı ziyaretçi ve sipariş hacmine göre. Yaklaşık: aylık 50 bin ziyaret ve 500 sipariş için 2 ile 4 çekirdek, 4 ile 8 GB bellek, SSD disk; aylık 500 bin ziyaret için 8 çekirdek, 16 GB ve ayrı veri tabanı; kampanya günlerinde normalin 3 ile 10 katı trafik için geçici ölçekleme. Önbellek ve CDN, aynı sunucunun kapasitesini birkaç kat artırır; kapasite hesabı önbellek varsayımıyla yapılır.
Yük testi, tahmini kampanya trafiğiyle sitenin cevap süresini ölçer; Kasım öncesi şart. Test sonucu cevap süresi 1 saniyeyi aşıyorsa önbellek ayarları ve sunucu kaynağı kampanya öncesi artırılır; kampanya günü müdahale çoğu zaman geç kalır.
Lokasyon ve gecikme
Müşteri Türkiye'deyse sunucu Türkiye'de ya da yakın Avrupa'da olmalı; uzak lokasyon her isteğe onlarca milisaniye ekler, ödeme sağlayıcısı ve kargo API'leriyle iletişimi yavaşlatır. KVKK açısından yurt dışına veri aktarımı ek yükümlülük getirir; Türkiye lokasyonu bu tartışmayı kapatır. CDN, görsel ve statik dosyaları kullanıcıya en yakın noktadan sunar; Türkiye'de noktası olan CDN seçilir.
Önbellek ve CDN
Sayfa önbelleği (kategori ve ürün sayfalarının hazır HTML olarak sunulması), nesne önbelleği (veri tabanı sorgu sonuçları), tarayıcı önbelleği ve CDN, sunucu yükünü yüzde 70 ile 90 azaltır. Sepet ve ödeme adımı önbelleklenmez. Önbellek olmadan alınan büyük sunucu, önbellekli küçük sunucudan yavaş olabilir. Ayrıntı site hızı nasıl artırılır yazısında.
Güvenlik ve yedek beklentileri
Barındırma paketi şunları içermeli: güvenlik duvarı ve WAF, DDoS koruması, SSL, otomatik güvenlik güncellemeleri, günlük yedek (ayrı konumda, 30 gün sürüm, geri yükleme testi), izleme ve uyarı, kötü amaçlı yazılım taraması. Bunlar "ek hizmet" olarak satılıyorsa toplam maliyete eklenir. Ayrıntı e-ticaret sitesi güvenliği yazısında.
Ölçeklenme
Büyüme üç aşamada karşılanır: dikey (aynı sunucuya kaynak ekleme; bulutta dakikalar), yatay (birden fazla web sunucusu ve yük dengeleyici), ayrıştırma (veri tabanı, arama, görsel işleme ayrı sunucularda). Sistem mimarisi buna izin vermeli; tek sunucuya bağlı mimari büyümede duvar olur. Kampanya için geçici ölçekleme ve sonrasında küçültme, bulutun ana avantajı.
Maliyet karşılaştırması
Aylık: paylaşımlı hosting çok düşük (ama uygun değil), yönetilen VPS orta, bulut sunucu kullanım bazlı, ayrılmış sunucu yüksek. Gerçek karşılaştırma toplam sahip olma maliyetiyle: sunucu + yönetim (sistem yöneticisi ya da yönetilen hizmet) + güvenlik ve yedek + CDN + kampanya ölçeklemesi + kesinti maliyeti (bir saatlik kesintinin kaybettirdiği satış). Kampanya gününde iki saat çöken site, yıllık barındırma farkından fazlasını kaybeder.
Sistem sağlayıcısından barındırma
E-ticaret sisteminizi kuran firmanın barındırmayı da sunması, sorumluluğu tek noktada toplar: sistem ve sunucu uyumu, optimizasyon, güncelleme, yedek ve destek aynı elde. Sorulacaklar: uptime taahhüdü (yüzde 99,9), yedek politikası, güvenlik katmanları, kampanya ölçeklemesi, destek süresi ve kanalı, sözleşme bitiminde verinin size teslimi. Sözleşmede yazmayan taahhüt yoktur.
Sık hatalar
- Paylaşımlı hostingle e-ticaret
- Önbelleksiz büyük sunucu
- Yurt dışı uzak lokasyon
- Yedeğin sunucuyla aynı yerde olması
- Kampanya öncesi yük testi yapmamak
- "Ek hizmet" olarak satılan güvenlik ve yedeği almamak
- Uptime ve destek taahhüdünü sözleşmeye yazdırmamak
Seçim listesi
Yönetilen mi? Türkiye lokasyonu mu? Önbellek ve CDN dahil mi? WAF, DDoS, günlük ayrı yedek var mı? Kampanya için ölçekleme nasıl? Uptime ve destek taahhüdü yazılı mı? Veri size ait ve taşınabilir mi? Yediye evet, doğru barındırma.
Sistemimiz, Türkiye lokasyonlu, önbellek ve CDN'li, güvenlik ve yedek dahil yönetilen barındırmayla gelir; kapsam paketler sayfasında. Terimler: hazır tema, Core Web Vitals, alan adı.
