E-ticarette satıcı, sattığı ürünün güvenliğinden ürünü üretmemiş olsa bile sorumludur: ithal ettiği oyuncakta CE işareti yoksa, sattığı elektrikli cihazın belgesi eksikse, kozmetiğin bildirimi yapılmamışsa piyasa gözetimi ve denetimi (PGD) ürünü toplatır, satışı durdurur ve idari para cezası uygular; pazaryerleri de belgesiz ürünü listeden kaldırır. Çoğu satıcı bunu ilk denetimde ya da ilk pazaryeri belge talebinde öğrenir. Bu yazı, ürün güvenliği ve CE işaretini satıcı gözüyle anlatıyor: ürün güvenliği mevzuatının çerçevesi (7223 sayılı Kanun ve PGD), kimin sorumlu olduğu (imalatçı, ithalatçı, dağıtıcı, e-ticaret satıcısı ve pazaryeri), CE işareti nedir ve hangi ürünlerde zorunlu, uygunluk belgeleri (uygunluk beyanı, test raporu, teknik dosya), ürün grubuna göre gereklilikler (oyuncak, elektrikli ürün, kozmetik, tekstil, gıda ile temas eden ürün, kişisel koruyucu, tıbbi cihaz, mobilya, kimyasal), etiketleme ve Türkçe kullanım kılavuzu, ithalatta belge kontrolü (TAREKS), pazaryeri belge talepleri, güvensiz ürün ve geri çağırma, izlenebilirlik (parti, tedarikçi), sistemin rolü, sık hatalar.
Kısaca
Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu'na göre piyasaya arz edilen her ürün güvenli olmalı; sorumluluk imalatçıda, ithalatçıda ve dağıtıcıda (satıcı dahil). CE işareti, ürünün ilgili AB teknik düzenlemelerine (Türkiye'de uyumlaştırılmış yönetmelikler) uygunluğunu imalatçının beyan etmesidir; oyuncak, elektrikli ve elektronik ürün, makine, kişisel koruyucu donanım, tıbbi cihaz, radyo ekipmanı, basınçlı ekipman gibi gruplarda zorunlu; tekstil, mobilya, kozmetik gibi gruplarda CE yok ama başka kurallar (etiket, bildirim, genel güvenlik) var. Satıcı ürünü satmadan tedarikçiden uygunluk beyanı, test raporu ve etiket bilgilerini ister ve saklar; Türkçe etiket ve kılavuz zorunlu; ithalatta TAREKS kontrolü. Güvensiz ürün tespitinde satıştan çekme, geri çağırma ve bildirim; parti ve tedarikçi izlenebilirliği. Pazaryerleri belgesiz ürünü kaldırır.
Çerçeve ve sorumluluk
7223 sayılı Ürün Güvenliği ve Teknik Düzenlemeler Kanunu ve ilgili yönetmelikler; piyasa gözetimi ve denetimi ürün grubuna göre yetkili kurumlarca (Ticaret Bakanlığı, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı, TSE denetimleri); e-ticaret siteleri ve pazaryeri ilanları denetim kapsamında.
| Taraf | Sorumluluk |
|---|---|
| İmalatçı | Uygunluk, teknik dosya, CE, etiket, kılavuz |
| Yetkili temsilci | İmalatçı adına yükümlülükler |
| İthalatçı | Yurt dışından getirilen ürünün uygunluğunu doğrulamak; ad ve adresini ürüne koymak; belgeleri saklamak |
| Dağıtıcı (e-ticaret satıcısı dahil) | Uygunluk işaretleri ve belgeleri kontrol etmek; güvensiz olduğunu bildiği ürünü satmamak; izlenebilirlik; tedbirlere uymak |
| Pazaryeri / aracı | Bildirim üzerine kaldırma, satıcı bilgisi paylaşımı; belge talebi |
Kendi markanızla ürettirdiğiniz üründe (özel marka) siz imalatçı sayılırsınız; yurt dışından getirdiğinizde ithalatçısınız.
CE işareti nedir, hangi ürünlerde zorunlu?
CE, ürünün kapsamındaki teknik düzenlemelerin (güvenlik, sağlık, çevre) temel gereklerine uygun olduğunun imalatçı beyanıdır; bir kalite işareti değildir; bazı ürünlerde onaylanmış kuruluş testi gerekir. Zorunlu gruplar (başlıcaları): oyuncaklar, elektrikli ve elektronik cihazlar (düşük gerilim, elektromanyetik uyumluluk), radyo ekipmanı (kablosuz, Bluetooth içeren her ürün), makineler, kişisel koruyucu donanım (maske, eldiven, kask), tıbbi cihazlar, basınçlı ekipman, gaz yakan cihazlar, asansör, inşaat malzemeleri (CE ve performans beyanı), ölçü aletleri, pil ve akü (ayrı kurallar). CE olmayan gruplar: tekstil (etiket ve lif içeriği kuralları), mobilya (genel güvenlik, ahşap ve döşeme yanmazlık), kozmetik (bildirim ve etiket), gıda ile temas eden ürünler (uygunluk beyanı ve mevzuat), takı (ağır metal sınırları), kırtasiye (oyuncak sayılan ürünler hariç genel güvenlik).
Uygunluk belgeleri
Satıcı tedarikçiden istemesi ve saklaması gerekenler: AB/TR uygunluk beyanı (DoC) (imalatçı, ürün, uygulanan yönetmelik ve standartlar, imza); test raporları (akredite laboratuvar; ilgili standartlar); teknik dosya (imalatçıda; talep halinde); onaylanmış kuruluş sertifikası (gerektiren ürünlerde); etiket örneği (CE, imalatçı ve ithalatçı adı ve adresi, model, uyarılar, Türkçe); kullanım kılavuzu (Türkçe); kozmetik için ürün bilgi dosyası ve bildirim; gıda temaslı ürün için uygunluk beyanı ve migrasyon testi; tekstil için lif içeriği ve bakım etiketi. Belge ürün ve modele özgü olmalı; "genel CE sertifikası" adlı tek sayfalık belgeler çoğu zaman anlamsızdır.
Ürün grubuna göre gereklilikler
| Grup | Temel gereklilik | Sık eksik |
|---|---|---|
| Oyuncak | CE, yaş uyarısı, imalatçı/ithalatçı bilgisi, Türkçe uyarı, test (mekanik, kimyasal, yanıcılık) | Küçük parça uyarısı, ithalatçı adı |
| Elektrikli cihaz | CE, LVD ve EMC testleri, fiş ve gerilim uyumu, Türkçe kılavuz, garanti belgesi | Fiş tipi, test raporu modeli |
| Kablosuz ürün | CE, radyo ekipmanı yönetmeliği, frekans uyumu | Bluetooth ürünlerde belge |
| Kozmetik | Ürün bilgi dosyası, güvenlik değerlendirmesi, bildirim, INCI etiketi, sorumlu kişi | Bildirimsiz ithal ürün |
| Tekstil ve giyim | Lif içeriği etiketi, bakım sembolleri, Türkçe etiket; çocuk giyimde ip ve kordon güvenliği | Eksik etiket |
| Gıda temaslı ürün | Uygunluk beyanı, malzeme uyumu (bardak sembolü) | Belgesiz ithal mutfak ürünü |
| Kişisel koruyucu | CE, kategoriye göre onaylanmış kuruluş | Sahte sertifika |
| Tıbbi cihaz | CE (tıbbi cihaz), ÜTS kaydı, satış yetkisi | Kayıtsız satış |
| Mobilya | Genel güvenlik, devrilme uyarısı, malzeme bilgisi | Uyarı ve montaj kılavuzu |
| Takı ve aksesuar | Nikel, kurşun, kadmiyum sınırları | Test raporu |
| Pil ve şarj ürünü | CE, pil işaretleme, taşıma kuralları | Kargo yasağı ve belgeler |
Etiketleme ve Türkçe kılavuz
Ürün ya da ambalajında: CE (gerekiyorsa), imalatçı ve ithalatçı adı ve adresi, model ve parti numarası, uyarılar ve piktogramlar, Türkçe etiket ve kullanım kılavuzu (yabancı dilde kılavuz tek başına yetmez), garanti belgesi (kapsamdaki ürünler), enerji etiketi (kapsamdaki cihazlar). Ürün sayfasında da temel güvenlik bilgileri (yaş, uyarı, içerik) gösterilir; yapay zeka ile üretilen açıklamada güvenlik bilgisi silinmemeli.
İthalatta belge kontrolü
İthalatta ürün grubuna göre TAREKS (dış ticarette risk esaslı kontrol) başvurusu ve belge yükleme; uygunsuz ürün gümrükten geçmez ya da sonradan denetlenir; küçük hacimli ithalatçı için gümrük müşaviri ve belge hazırlığı; tedarikçiye sipariş öncesi belge şartı (beyan, test, etiket örneği, Türkçe kılavuz). Yurt dışından bireysel gibi getirip satmak (posta ile ticari mal) denetim ve vergi riski taşır.
Pazaryeri belge talepleri
Pazaryerleri kategori bazlı belge ister (oyuncakta CE ve test, kozmetikte bildirim, elektronikte CE ve garanti, tıbbi cihazda ÜTS); belgesiz ürün listeden kalkar, tekrarında mağaza kapanır; marka yetki belgesi de istenir; belgeler ürün kartında saklanıp entegrasyonla gönderilir. Pazaryeri entegrasyonu.
Güvensiz ürün ve geri çağırma
Şikayet, denetim ya da tedarikçi bildirimiyle güvensiz ürün tespiti: satıştan çekme, yetkili kuruma bildirim, müşterilere bilgilendirme ve geri çağırma (iade, değişim), parti ve tedarikçi izlenebilirliği (hangi müşterilere hangi parti gitti), kayıt tutma; güvensiz ürün listeleri (Ticaret Bakanlığı) takip; e-posta ve SMS ile geri çağırma iletisi pazarlama sayılmaz ama kaydı tutulur.
İzlenebilirlik
Ürün kartında tedarikçi, ithalat ya da alım tarihi, parti numarası, belge dosyaları (beyan, test, etiket); sipariş satırında parti; tedarikçi değişince yeni belge; belgelerin son geçerlilik tarihi. Denetimde "bu ürünü kimden aldınız, belgesi nerede" sorusunun cevabı sistemden bir dakikada çıkmalı.
Sistemin rolü
Ürün kartında belge alanları ve dosya ekleri, belge eksikse yayına alma engeli (kategori bazlı zorunlu belge kuralı), parti ve tedarikçi kaydı, pazaryerine belge gönderimi, belge geçerlilik uyarısı, geri çağırma listesi (parti bazlı müşteri listesi ve toplu ileti), ürün sayfasında güvenlik bilgisi alanları.
Bir müşterimiz (oyuncak ve çocuk ürünleri ithalatçısı) pazaryerinden toplu ürün kaldırma ve bir PGD denetimi yaşadı; tedarikçilerden ürün bazlı beyan ve test raporu toplandı, belgesi olmayan 60 ürün katalogdan çıkarıldı, Türkçe etiket ve yaş uyarısı standardı, ürün kartında belge ve parti alanları, yayın engeli kuralı ve pazaryeri belge gönderimi kuruldu; sonraki denetim sorunsuz, pazaryeri kaldırmaları sona erdi.
Sık hatalar
- "Tedarikçi CE var dedi" ile satmak; belgeyi almamak
- Modelle eşleşmeyen genel sertifika
- Türkçe etiket ve kılavuz olmadan satış
- Kablosuz ürünlerde radyo ekipmanı gerekliliğini bilmemek
- Kozmetik ve tıbbi cihazda bildirim ve kayıt olmadan satış
- Parti ve tedarikçi kaydı tutmamak
- Güvenlik uyarılarını ürün sayfasından silmek
- Güvensiz ürün bildirimini yok saymak
Sipariş öncesi belge şartı
Tedarikçiye sipariş vermeden: uygunluk beyanı, model bazlı test raporu, etiket örneği, Türkçe kılavuz, gerekiyorsa bildirim ve kayıt numaraları; gelmeden ürün siparişi yok; belgeler ürün kartına eklenir; belgesiz ürün yayına alınmaz.
Ürün kartında belge ve parti alanları, kategori bazlı yayın kuralı, pazaryerine belge gönderimi ve geri çağırma listesi e-ticaret sistemimizde hazır. İlgili: oyuncak e-ticareti, kozmetik e-ticareti, tedarikçi bulma ve anlaşma, garanti ve satış sonrası hizmet. Terimler: tedarikçi, ürün açıklaması.
