Kargo, e-ticarette ürün maliyetinden sonraki en büyük gider kalemi; sipariş başına 60 ile 150 TL, ciroya oranla yüzde 5 ile 15. Bireysel tarifeyle gönderi yapan işletme, kurumsal sözleşme yapana göre gönderi başına iki üç kat fazla öder. Kargo anlaşması, ilk siparişten önce yapılması gereken ve her altı ayda gözden geçirilmesi gereken bir pazarlıktır. Bu yazı Türkiye'de kargo firmalarıyla kurumsal sözleşmenin nasıl yapıldığını, tarifenin nasıl okunduğunu, pazarlıkta neyin konuşulduğunu, birden fazla firmayla çalışmayı, sözleşmedeki kritik maddeleri ve entegrasyonla nasıl yönetildiğini anlatıyor.
Kısaca
Kargo firmalarının kurumsal satış birimiyle görüşülür; aylık tahmini gönderi adedi, ortalama desi ve bölge dağılımına göre desi bazlı fiyat listesi alınır. Pazarlık konuları: desi kademeleri, bölge farkı, adresten alım, teslim süresi, iade ve tahsilatlı gönderi ücreti, hasar sorumluluğu, fatura vadesi. İki firmayla çalışmak hem fiyat hem hizmet güvencesi sağlar. Sözleşme sonrası API bilgileri e-ticaret sistemine girilir; etiket, takip ve iade kodu panelden yönetilir.
Kurumsal sözleşme neden şart?
Bireysel tarife, şubeden tek tek gönderim içindir; hem pahalı hem zaman alır. Kurumsal sözleşme: desi bazlı indirimli fiyat, adresten alım, aylık fatura, panel entegrasyonu, iade kodu ve tahsilatlı gönderi hizmeti sağlar. Aylık 30 ile 50 gönderiden itibaren kurumsal sözleşme yapılabilir; bazı firmalar daha düşük hacme de sözleşme verir.
Görüşme öncesi hazırlık
Kargo firması üç şey sorar; hazır olun:
- Aylık tahmini gönderi adedi: İlk aylar için gerçekçi rakam (100, 300, 1.000). Abartmak sözleşmede hacim taahhüdü olarak geri döner.
- Ortalama desi ve ağırlık: Ürünlerinizin paketlenmiş halinin desisi (en × boy × yükseklik / 3.000). Çoğu e-ticaret gönderisi 1 ile 5 desi arasındadır.
- Bölge dağılımı: Siparişlerin illere dağılımı; büyükşehir ağırlıklıysa fiyat düşer, doğu ve kırsal ağırlıklıysa yükselir.
Ayrıca kapıda ödeme sunacak mısınız, iade hacmi tahmini, aynı gün teslim ihtiyacı ve kırılgan ürün olup olmadığı.
Tarifeyi okumak
Kargo fiyat listesi desi kademelerine göredir: 0 ile 1 desi, 1 ile 2, 2 ile 3, ... 30 desiye kadar; üstü ağır kargo tarifesi. Her kademede bölge farkı vardır: aynı il, bölge içi, bölge dışı, uzak bölge. Liste fiyatına KDV ve bazı firmalarda yakıt farkı, sigorta, adres değişikliği gibi ek kalemler eklenir. Karşılaştırırken "KDV dahil, tüm ek kalemlerle, sizin ortalama desiniz ve bölge dağılımınızla sipariş başına ortalama maliyet" hesaplanır; liste fiyatının en düşük göründüğü firma, ek kalemlerle en pahalı çıkabilir.
| Kalem | Sorulacak |
|---|---|
| Desi kademeleri | Kademe sınırları ve fiyat; ürününüzün düştüğü kademe |
| Bölge farkı | Uzak bölge tanımı ve oranı |
| Ağırlık/desi kuralı | Gerçek ağırlık ile desiden büyük olan mı esas |
| Ek ücretler | Yakıt, sigorta, adres değişikliği, ikinci teslimat denemesi |
| Adresten alım | Ek ücret var mı, minimum adet var mı, saat aralığı |
| Tahsilatlı gönderi | Sabit ücret ve yüzde; ödeme aktarım süresi |
| İade kodu | İade gönderi ücreti; müşteri şube teslimi |
| Hasar ve kayıp | Sigorta kapsamı, beyan edilen kıymet, tazmin süresi |
| Fatura vadesi | Aylık fatura, ödeme süresi, teminat |
Pazarlık: ne konuşulur?
Hacim kademesi: Aylık adet arttıkça fiyat düşer; üç ay sonra yeniden görüşme maddesi sözleşmeye konur.
Desi yuvarlama: 1,2 desi ürünün 2 desi kademesinden ücretlendirilmesi büyük fark yaratır; küsurat yuvarlama kuralı ve kademe sınırları konuşulur.
Bölge sadeleştirme: Bazı firmalar tek fiyat (Türkiye geneli sabit) sunar; bölge dağılımınız yaygınsa avantajlı, büyükşehir ağırlıklıysa dezavantajlı.
Adresten alım ve saat: Günlük alım saati sipariş kesim saatinizi belirler; "15:00'e kadar verilen sipariş aynı gün kargoda" vaadi alım saatine bağlıdır.
İade ücreti: İade gönderileri giden gönderiyle aynı ya da daha düşük tarifeden olmalı; iade oranı yüksek kategoride kritik.
Tahsilatlı gönderi: Sabit ücret artı yüzdeyle ücretlendirilir; aktarım süresi (3 gün mü 15 gün mü) nakit akışını etkiler.
Hasar politikası: Beyan edilen kıymet üzerinden sigorta; kırılgan ürünlerde sigorta primi ve tazmin koşulu netleştirilir.
Bir müşterimiz (ev dekorasyon, ortalama 4 desi, aylık 600 gönderi) ilk sözleşmesinde gönderi başına ortalama 118 TL ödüyordu; altıncı ayda hacim ve ikinci firma teklifiyle yeniden görüştü, ortalama 84 TL'ye indi. Yıllık fark 240 bin TL.
Birden fazla firma
İki firmayla çalışmak üç fayda sağlar: fiyat rekabeti, hizmet güvencesi (bir firmada aksama olursa diğerine geçiş) ve bölge optimizasyonu (bir firma bazı illerde daha hızlı ve ucuz). E-ticaret sistemi, sipariş bölgesine ya da desiye göre firmayı otomatik seçebilir. Üç ve üstü firma operasyonu karmaşıklaştırır; iki yeterli.
Pazaryeri siparişleri çoğunlukla pazaryerinin anlaşmalı kargosuyla ve pazaryerinin etiketiyle gider; sizin sözleşmeniz kendi site siparişleriniz içindir.
Sözleşmedeki kritik maddeler
- Hacim taahhüdü ve taahhüt altında kalınca ceza var mı
- Fiyat güncelleme: hangi sıklıkta, ne kadar önceden bildirimle (yılda bir ya da iki güncelleme normaldir; her ay güncelleyen firmadan kaçının)
- Teslim süresi ve gecikmede yaptırım (çoğunlukla yoktur; hizmet seviyesi sözlü kalır)
- Hasar ve kayıp tazmin şartları, bildirim süresi (genellikle teslimden itibaren birkaç gün içinde tutanak)
- Sözleşme süresi ve fesih koşulu
- Teminat ya da ön ödeme istenip istenmediği
Entegrasyon ve operasyon
Sözleşme sonrası firma, API kullanıcı bilgilerini verir; e-ticaret sistemine girilir. Sipariş ekranından tek tıkla gönderi oluşturulur, termal yazıcıdan etiket basılır, takip numarası müşteriye otomatik gider, teslimat durumu panele düşer. İade kodu müşteri hesabından üretilir. Aylık kargo faturası, sistemdeki gönderi listesiyle karşılaştırılır; yanlış desi ve mükerrer ücret yakalanır. Bu karşılaştırmayı yapmayan işletme, faturadaki yüzde 3 ile 8 hatayı öder.
Sık hatalar
- Bireysel tarifeyle aylarca gönderim
- Yalnızca liste fiyatına bakıp ek kalemleri hesaplamamak
- Hacmi abartıp taahhüt cezasına düşmek
- İade tarifesini sormamak
- Tek firmaya bağımlı kalmak
- Kargo faturasını kontrol etmemek
- Ambalajı büyük tutup her gönderide bir üst desi ödemek (bkz. desi optimizasyonu)
Görüşme listesi
En az üç firmadan, aynı bilgilerle (adet, desi, bölge) teklif alın. Sipariş başına toplam maliyeti hesaplayın. Adresten alım saati, iade ücreti ve tahsilat aktarım süresini yazılı isteyin. Altı ay sonra yeniden görüşme tarihini takvime yazın.
Kargo entegrasyonunun teknik tarafı kargo entegrasyonu rehberi yazısında; hasar ve kayıp süreci kargo hasar ve kayıp süreci yazısında. Terimler: desi, kapıda ödeme, kargo entegrasyonu.
